شواهد فارماکوژنومیک و عوامل مؤثر بر پاسخ به درمان در آسم و بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD)
آسم و بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD) از جمله بیماریهای تنفسی ناهمگن هستند که پاسخ به درمان در میان افراد مختلف به شدت متغیر است. علم فارماکوژنومیک بررسی میکند که چگونه تغییرات ژنتیکی میتوانند در تفاوت کارایی داروها و پیامدهای بالینی نقش داشته باشند. هدف این مقاله مروری، خلاصه کردن شواهد مربوط به ارتباطات فارماکوژنتیک و فارماکوژنومیک با پاسخ به داروهای رایج تنفسی در آسم و COPD، تمایز یافتههای ژنهای کاندید از مطالعات کل ژنوم (GWAS)، بررسی محدودیتهای اثرگذار بر کاربر بالینی و بحث پیرامون اولویتهای پژوهشی است.
اثر مکملسازی گلوکوماننان بر پروفایل لیپیدی در بزرگسالان: یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز ارزیابیشده با سیستم GRADE
گلوکوماننان (Glucomannan) به عنوان یک فیبر غذایی محلول و با ویسکوزیته بالا که از ریشه گیاه کونژاک به دست میآید، به دلیل فواید سلامتی گوناگون مورد مطالعه قرار گرفته است. با این حال، اثرات دقیق آن بر پروفایل لیپیدی خون در بزرگسالان به طور کامل شناخته شده نبود. این متاآنالیز با هدف ارزیابی تأثیر مکملسازی گلوکوماننان بر سطح سرمی/پلاسمایی کلسترول تام (TC)، کلسترول بد (LDL-C)، تریگلیسیرید (TG)، کلسترول خوب (HDL-C)، آپولیپوپروتئین B1 (Apo B1)، آپولیپوپروتئین A1 (Apo A1) و نسبتهای مربوطه در بزرگسالان انجام گرفت.
تأثیر مکملسازی بربرین بر پروفایل چربی خون و شاخصهای چاقی و تنسنجی: یک مرور چتری جامع از متاآنالیزهای کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده
چاقی و دیسلیپیدمی (اختلال در چربیهای خون) از عوامل خطر اصلی بیماریهای قلبیعروقی، دیابت نوع ۲ و سندرم متابولیک محسوب میشوند. بربرین (Berberine) به عنوان یک آلکالوئید ایزوکینولین گیاهی، به دلیل خواص ضددیابت، ضدالتهابی، کاهشدهنده چربی خون و ضدچاقی توجه زیادی را در مطالعان بالینی به خود جلب کرده است. با این حال، به دلیل نتایج متناقض در متاآنالیزهای قبلی، این مطالعه مرور چتری (Umbrella Review) با هدف ارزیابی ارزیابی جامع و تعیین دقیق اثرات مکملسازی بربرین بر روی پروفایل لیپیدی و شاخصهای چاقی انجام گردید.
اثر مکملسازی جینسینگ بر پیامدهای سلامتی و شاخصهای قلبیعروقی، متابولیک و التهابی: یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده ارزیابیشده با رویکرد GRADE
گیاه جینسینگ (Panax ginseng) یکی از پرکاربردترین داروهای گیاهی در طب سنتی شرق آسیا است که پتانسیل بالایی در بهبود شاخصهای قلبیعروقی و متابولیک دارد. با این حال، یافتههای مطالعات بالینی در مورد اثرات واقعی آن بر عوامل خطر متابولیک، پروفایل لیپیدی و نشانگرهای التهابی همچنان متناقض و دارای ابهام است. این مطالعه مرور سیستماتیک و متاآنالیز جامع با هدف ارزیابی دقیق تأثیر مکملسازی جینسینگ بر شاخصهای تنسنجی (آنتروپومتریک)، پروفایل چربی خون، فشار خون و فاکتورهای التهابی در بزرگسالان بر اساس کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده (RCT) و با ارزیابی کیفیت شواهد توسط رویکرد GRADE انجام گردید.
فرمولاسیون موضعی یک داروی طبیعی ترمیمکننده زخمهای پوستی بر اساس طب سنتی ایران
اسناد تاریخی حاوی محصولات چندعاملی مختلفی برای مدیریت زخمها هستند که از جمله آنها میتوان به فرمولاسیون «زورور ارباعی» (Zaroor Arbaee) شامل صمغها و گیاهان مر (Commiphora myrrha)، کندر (Boswellia sp.)، گگون یا انزاروت (Astragalus fasciculifolius) و خون سیاوشان (Dracaena sp.) اشاره کرد. این مطالعه با هدف بررسی یک فرمولاسیون موضعی نوین جهت ترمیم زخمهای پوستی بر اساس مبانی طب سنتی ایران انجام شد. در این پژوهش، عصاره متانولی تهیه شده و سمیت سلولی آن با آزمون MTT روی سلولهای کبدی بررسی گردید؛ نتایج نشان داد که عصاره فاقد سمیت سلولی است. همچنین فعالیت ضد میکروبی با روش رقتسازی متوالی ارزیابی شد که اثرات ضد قارچی قابلتوجهی را تأیید کرد. کرم موضعی ۵ درصد فرموله شد و آزمونهای ارگانولپتیک، فیزیکوشیمیایی، پایداری، ویسکوزیته و سنجش ترکیبات فنونی، فلاونوئیدی و تانن روی آن انجام گرفت. تحلیل کروماتوگرافی گازی-طیفسنجی جرمی (GC-MS) اسانس نیز ترکیباتی نظیر فورانواودسما-۱،۳-دیین (۳۲.۸۴ درصد) و کورزیرن (۱۴.۹۴ درصد) را به عنوان اجزای اصلی شناسایی کرد. در مجموع، این فرمولاسیون سنتی پتانسیل بالایی به عنوان یک داروی گیاهی مؤثر در ترمیم زخمهای پوستی دارد.
بررسی وضعیت داروخانههای بیمارستانی ایران بر اساس معیارهای داروخانههای دوستدار سالمند
با افزایش جمعیت سالمندان و به دنبال آن رشد نیاز آنها به داروسازی و مراجعه بیشتر به داروخانهها، این مطالعه با هدف بررسی وضعیت داروخانههای بیمارستانی ایران از منظر معیارهای دوستدار سالمند انجام شد. این پژوهش یک مطالعه مقطعی است که در سال ۲۰۱۷ میلادی در ۳ کلانشهر ایران انجام گرفت و در مجموع ۶۷ داروخانه بیمارستانی مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار گردآوری دادهها چکلیستی محققساخته بود. نتایج نشان داد که تنها دو داروخانه در سطح بالایی از استانداردهای دوستدار سالمند قرار داشتند. همچنین بین نوع داروخانه (دولتی یا خصوصی)، نوع مالکیت و شهر محل مطالعه با امتیاز نهایی وضعیت دوستدار سالمند رابطه معناداری مشاهده نشد. با توجه به بحران رو به رشد جمعیت سالمندی در ایران، آمادگی سیستمهای بهداشتی و داروخانهها برای ارائه خدمات مناسب به این قشر از جامعه یک ضرورت انکارناپذیر است.
اثر مکملسازی سیاهدانه (Nigella sativa) بر وضعیت قند خون در بزرگسالان: یک بررسی سیستماتیک بهروز و متاآنالیز کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده
این بررسی سیستماتیک و متاآنالیز با هدف ارزیابی تأثیر مصرف سیاهدانه بر شاخصهای قند خون در بزرگسالان انجام شده است. با جستجوی جامع در پایگاههای اطلاعاتی معتبر تا دسامبر ۲۰۲۳، در مجموع ۳۰ کارآزمایی بالینی تصادفیسازیشده (RCT) واجد شرایط وارد این مطالعه شدند. نتایج تحلیل تجمعی با استفاده از مدل اثرات تصادفی نشان داد که مکملسازی با سیاهدانه منجر به کاهش معنادار سطح قند خون ناشتا (FBS) (SMD: -1.71; 95% CI: -2.11, -1.31, $p < 0.001$) و هموگلوبین A1c (HbA1c) (SMD: -2.16; 95% CI: -3.04, -1.29, $p < 0.001$) میشود. با این حال، تأثیر معناداری بر سطح انسولین و مقاومت به انسولین (HOMA-IR) مشاهده نشد. در مجموع، شواهد از مصرف سیاهدانه برای کاهش سطوح FBS و HbA1c پشتیبانی میکنند.
خوشبختی، درد و لذت از نگاه طب ایرانی و طب هندی: از حکمت ابنسینا تا یوگای مدرن و نقدهای اجتماعی
تمایز میان هدونیا (بیشینهسازی لذت و کمینهسازی درد) و ائودایمونیا (زندگی فضیلتمدار و شکوفایی پایدار) چارچوبی مفهومی برای تبیین خوشبختی فراهم میکند. در سنتهای پزشکی ایرانی و هندی، سلامت حاصل پیوند هماهنگ تن، روان و روح با سلوک اخلاقی دانسته میشود. با توجه به نقدهای اجتماعی و دینی واردشده بر یوگای مدرن، این مقاله به بررسی و مقایسه دیدگاه طب ایرانی و طب هندی در خصوص خوشبختی و راههای دستیابی به آن میپردازد. ابنسینا لذت را «یافتن و حرکت از نقص به کمال» میداند و فرح پایدار را ثمره اعتدال مزاج و تهذیب نفس با نیت الهی برمیشمارد. در سوی مقابل، یوگا مسیر هشتگانهای را برای پالایش بدن و ذهن و استقرار در حالت تعادل ترسیم میکند. نتایج نشان میدهد که بومیسازی اخلاقی و فرهنگی، ایمنسازی تمرینها و تفکیک ورزش درمانی از آموزههای آیینی برای بهرهبرداری مسئولانه از این علوم کهن ضروری است.
ایمهگلیمین به عنوان یک رویکرد درمانی مؤثر در مدیریت دیابت نوع ۲: بررسی چتری، بررسی سیستماتیک، متاآنالیز و متا-رگرسیون
دیابت نوع ۲ (T2DM) یک اختلال متابولیک چندعاملی و بحرانی جهانی است که شیوع آن رو به افزایش میباشد. اگرچه داروهای متداول (مانند متفورمین و سولفونیلاورهها) کاربرد دارند، اما با عوارضی نظیر مشکلات گوارشی، افت قند خون و افزایش وزن همراه هستند.
ایمهگلیمین (Imeglimin) نخستین داروی خوراکی از دسته جدید «گلیمینها» است که با داشتن یک حلقه تتراهیدروتریآزین در ساختار خود، از طریق مکانیسمهای دوگانه (بهبود ترشح انسولین با حفظ عملکرد سلولهای بتا و بهبود عمل انسولین در کبد و عضلات) عمل میکند. هدف از این مطالعه، بررسی جامع اثربخشی و ایمنی ایمهگلیمین در مدیریت دیابت نوع ۲ به روش بررسی چتری (Umbrella Review) و متاآنالیز بوده است.
اثر مکملسازی کورکومین بر علائم اضطراب: یک بررسی سیستماتیک و متاآنالیز کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده
اختلالات اضطرابی از شایعترین مشکلات سلامت روان در سراسر جهان هستند و با علائمی مانند نگرانی بیش از حد و ترس شناخته میشوند. اگرچه گزینههای درمانی مختلفی وجود دارد، اما بسیاری از افراد همچنان علائم اضطراب را تجربه میکنند. کورکومین، ترکیب فعال موجود در زردچوبه، به دلیل خواص ضدالتهابی، آنتیاکسیدانی و نوروپروتکتیو خود توجه زیادی را به عنوان یک روش مکمل جلب کرده است. این بررسی سیستماتیک و متاآنالیز با هدف ارزیابی اثرات بالینی کورکومین بر علائم اضطراب انجام شد. با بررسی پایگاههای اطلاعاتی معتبر تا تاریخ ۱۶ آگوست ۲۰۲۳، در مجموع ۸ کارآزمایی بالینی تصادفیسازیشده (RCT) شامل ۵۶۷ شرکتکننده وارد مطالعه شدند. نتایج تحلیل تجمعی نشان داد که مصرف کورکومین تأثیر معناداری در کاهش علائم اضطراب دارد (SMD: -1.56; 95% CI: -2.48, -0.64, $p < 0.001$).